BROKO (De Ware Tijd, 23-01-2021)

Bijzonder geirriteerd, las ik weer de verontwaardigde reacties. Mijn irritatie kwam niet door de verschrikkelijke gebeurtenissen van de afgelopen paar dagen, misschien wel weken. Het dieptepunt van de reeks dwaze gebeurtenissen was natuurlijk dat van de militair die, naar alle waarschijnlijkheid, eerst zijn dochter en daarna zichzelf van het leven had beroofd. Nee, inmiddels ben ik redelijk afgestompt voor zulke gebeurtenissen. Het gebeurt te vaak in onze kleine samenleving om er nog iets om te kunnen geven.  Water naar zee dragen, heeft meer nut. Net als dat ik niet meer kan lezen dat er weer doden zijn gevallen bij een auto ongeluk, veroorzaakt door of iemand die onder invloed was of iemand die zonder rijbewijs achter het stuur zat. Dit soort zaken zijn inmiddels regel geworden en geen uitzondering meer.

Wat mij vooral irriteert, zijn de verontwaardigde reacties van mensen die doen alsof deze fenomenen nieuw zijn. Al vaker heb ik aangegeven dat dit de zure vruchten zijn van de bomen die wij zelf gepland hebben. En nee, dat heeft niets te maken met de vorige regering. Dat lijkt namelijk het excuus te zijn voor alles wat er mis gaat. Waar het wel mee te maken heeft? Met de keuzes die wij als samenleving hebben gemaakt en nog steeds maken. Met dat wat wij gezaaid hebben. En daarom is het zo irritant dat we keer op keer als hersenloze wezens verbaasd zijn wanneer we met ons zelfverkozen lot te maken krijgen. Erger vind ik dat het wederom de mannen zijn die het moeten vergelden. Weer ga ik de vraag stellen: Wie heeft deze mannen opgevoed?! Wie heeft toegestaan dat onze samenleving een kweekvijver waarin ‘slechte’mannen kunnen gedijen, is geworden?? Sterker nog, we belonen ze!

Triest is het dat er nog steeds geen plek is voor de man en zijn verdriet. Dat mannen nog steeds als vriendjes worden gezien wanneer ze hun emoties tonen. Dat er continu van hen verwacht wordt dat ze sterk zijn, tot op het gewelddadige af. Zodra we daar dan zelf mee te maken krijgen, zijn ze ineens fout?! Nee, ze doen dat wat wij ze direct en/of indirect tot hebben aangezet. Vinden we een man niet pas van waarde wanneer hij geld verdient en in een dure auto rijdt? Waarom gaan er zoveel mannen in gowtu busi werken of in de houtsector? Fast money! Wat doen ze daarna? Laten zien dat ze van waarde zijn door met hun snelle geld een snelle auto te kopen. Dat er geen rijbewijs is, ach, boeit niet, a man e draai, toch? Gevolg: verwoesting van onze natuur en van onze samenleving.

Dat allemaal terwijl we keer op keer weer als domme idioten ons zitten af te vragen, terwijl we een KFC naar binnen werken die, lachwekkend genoeg, een man voor ons gekocht heeft: “Wat gebeurt er in ons land?!”. Verder voeren we geen moer uit behalve op social media delen “Dat er echt iets gedaan moet worden..”. Jup, dat wisten we al maar bedankt voor de moeite om ons er aan te herinneren en verder niets te doen! Gelukkig, #sarcasm, zijn er mensen die denken dat geld alles goed maakt. En staan ze klaar om weer SRD 10.000 te geven aan mensen die iemand verloren hebben door een van de voornoemde oorzaken. En ja, weer staan we erbij en kijken ernaar. Goed toch, kijkt hoe hij helpt. We vergeten even dat we mensen geen positie hebben gegeven om met geld de pijn van de bevolking weg te kopen maar om een effectief beleid te maken dat ervoor kan zorgen dat we al dit soort rottigheden die ons mooie land zo lelijk maken de kop in kunnen drukken.

In Japan is het een ware kunstvorm om kapot servies te repareren met goud. Een beetje vergelijkbaar met mijn idee over mijn littekens, Ze vertellen een verhaal en maken mij wie ik ben dus hoeven ze niet weggemoffeld te worden. Maar ik denk dat we in ons landje dit stadium voorbij zijn. Ik denk dat het helemaal in scherven ligt, a broko..Sranan broko.. en mi broko owktu. We geven geen donder om onze gemeenschap zolang we maar onze feestjes kunnen vieren en lachen om andermans leed. We zouden een nieuw schaaltje kunnen kopen in plaats van zoals de Japanners het doen het oude op te lappen. Goud in overvloed. Ware het niet dat we ruzie zouden krijgen over de kleur van het schaaltje, het formaat. We zouden vechten om het schaaltje te kopen bij die ene winkel die van onze mattie is omdat we een commissie erop zullen krijgen.

Weet je, ik had mezelf voorgenomen om een positieve column te schrijven. Ik wil geen azijnpisser zijn. Maar er is zoveel mis in ons land en dat is allemaal te herleiden naar de keuzes die wij hebben gemaakt, nog steeds maken en zullen maken in de toekomst. Ai boy, op een dag zal het echt goed zijn in ons land maar ik denk dat wij en nog 2 generaties na ons die dag jammergenoeg niet mee zullen maken.

Moge alle slachtoffers van zinloos geweld, in huiselijke  of echtelijke sfeer en in het verkeer, in vrede rusten en ons vanuit die andere kant helpen dit kapotte land weer heel te maken.

(Voor de duidelijkheid: de dader is ook een slachtoffer!)

KOMMENSENS (De Ware Tijd, 16-01-2021)

Laatst zag ik een mooie vacature voorbijkomen. Men was op zoek naar een inwonend koppel. Hij als tuinman, zij als kokkin. Een van de vereisten was ‘Hindoestaans sprekend’. Weer zo een manier om aan te geven dat men geen kafri’s wilde, dacht ik. Of het echt zo is, weet ik niet. Het was interessant om te merken dat mijn brein automatisch dat verband legde. Was dat wat sommigen omschrijven als het ‘slachtofferrol-denken? Weet ik niet. Geinteresseerd in die vacature was ik niet maar ik bleef er wel over nadenken. Het is dat ik zelf geen woord Hindoestaans spreek. Anders had ik een van mijn mannelijke vrienden gevraagd samen met mij te reageren en zich te verkleden als vrouw. Het sollicitatieproces zou ik dan willen filmen. Een koppel dat vloeiend Hindoestaans spreekt maar het niet is en waarvan de ene een pre-op transgendervrouw is. Interessant om te zien wat men zou zeggen om van ons te komen. Humor, toch!

Soms, maar toch met enige regelmaat, komen er ook advertenties voorbij waarbij men direct aangeeft dat specifieke etnische groeperingen ongewenst zijn. Bijvoorbeeld als het gaat om het verhuren van woonruimte. Voor mij geldt dat wij allemaal vooroordelen hebben. Het heeft te maken met de connecties die onze hersenen maken. Deze zijn allemaal afhankelijk van persoonlijke ervaringen. Vooroordelen zijn dus eigenlijk persoonlijke meningen die niet zijn gebaseerd op feiten. Ze zouden daarom  ooit bepalend mogen zijn voor de manier waarop we met elkaar omgaan. Het gaat dan ook fout wanneer dat wel het geval is omdat we dan onze persoonlijke ervaringen, wellicht traumatische, projecteren op personen die ons terugbrengen naar die ervaringen. Het is jammer dat in Suriname geen instantie is die zich specifiek bezighoudt met elimineren van racisme en discriminatie in onze samenleving.

Het is, denk ik, zo dat deze twee zaken zo zijn ingeburgerd dat we het normaal vinden en niet meer zien dat het verkeerd is. Zo een instantie zou dus alleen maar als een zeurinstantie worden ervaren. Net zoals dat wij mensenrechten ook alleen maar gezeur vinden. Dat is best beangstigend. Weten dat de regels die ervoor moeten zorgen dat een ieder een menswaardige behandeling krijgt, niet serieus genomen worden. Het maakt dat we allemaal voor eigen rechter willen spelen. Plak daar het gendervraagstuk aan vast en dan hebben we een mooie cocktail van vooroordelen, verwerpen van mensenrechten en het recht in eigen handen nemen waarbij vrouwen en bepaalde etnische groeperingen aan het kortste eind trekken. Maar eigenlijk zijn zij niet de enige. Er zijn meerdere groepen wiens rechten niet gerespecteerd worden. Dat terwijl we er prat op gaan, zeker nu, dat wij een rechtstaat zijn. Lachwekkend. We zijn een willekeurstaat waarin het recht selectief toegepast wordt en waarin wij onderhevig zijn aan de grillen van elk persoon die in elke gegeven situatie met de op dat moment voor de hand liggende scepter zwaait.

Terwijl we in principe allemaal op een bepaald moment te maken krijgen met het niet kunnen genieten van onze rechten blijkt het nog steeds een probleem om dit tot een onwrikbaar instituut binnen onze samenleving te maken. Het lijkt steeds doller te worden. Toch blijf ik de hoop houden dat we op een gegeven moment wakker worden en inzien dat we zo niet verder kunnen. Ik denk wel dat er eerst nog tientallen vrouwen vermoord zullen moeten worden door ex-partners. Er zullen eerst nog meer jonge meisjes verkracht moeten worden. Er zullen eerst nog meer inberes van mensen gedeeld worden op social media ten koste van de privacy van moeders en het welzijn van hun kinderen. Dat heeft weinig te maken met de effectiviteit van ons politiekorps maar vooral met iets dat ogenschijnlijk teveel van ons missen. Wat dat is? Common sense!

 

RUISHUIS (De Ware Tijd, 09-01-2021)

Communiceren is niet makkelijk. Dat het vaak wordt onderschat, is een feit. Bij communicatie zijn er een aantal belangrijke aspecten. De zender, de boodschap en de ontvanger. Het gaat vaak mis wanneer de zender slechts vanuit het eigen referentiekader communiceert. De boodschap is dan eigenlijk gericht op alleen hen die het zullen snappen omdat bij een bepaald referentiekader ook een bepaalde woordenschat hoort. Daar komt bij dat niet iedereen dezelfde prioriteiten heeft. Bij personen met een andere referentiekader, en dus andere prioriteiten, is er dus sprake van ruis in de boodschap.

Deze les heb ik geleerd tijdens mijn werk met personen die leven met HIV. Het doel was om deze personen zo snel als mogelijk aan de medicatie te krijgen. Een simpel gesprek waarbij er werd uitgelegd dat het innemen van medicatie belangrijk was, bleek niet genoeg. Dat medicatietrouw zijn, zou helpen om een lang en gezond leven te leiden. Was ook niet genoeg motivatie. Raar, dacht ik destijds. Nu begrijp ik het beter. Het is ook logisch dat sommige mensen andere zaken belangrijker vinden. Ook als het gaat om het verlengen van het leven.

Levensverlenging en daar echt moeite voor willen doen, is pas een prioriteit wanneer de basis, voor een goed en gezond mensenleven, op orde is. Het gaat dan om woonruimte, gezonde voeding en drank, kunnen voorzien in de behoeften van eventuele kinderen, etc. Wanneer dit soort zaken slechts middels hosselen bij elkaar kunnen worden gesprokkeld en men in een rotsituatie zit, is het logisch dat het verlengen van het leven op dat moment ook het verlengen van de rotsituatie is. Het is dus verstandig om eerst de rotsituatie op te lossen en mensen zicht te geven op verbetering. Hen in de lastige situatie nog een verplichting of beperking opleggen, gaat niet werken. Ook al is het een verplichting of beperking die uiteindelijk, of mogelijk, leidt naar een gezonder lichaam.

Dat is nu precies wat er misgaat in onze huidige samenleving. In een grijs, Westers, pak verschijnen en de mensen oproepen iets te doen, werkt alleen bij de mensen die zelf een soortgelijk pak dragen. Voor mensen die niet in deze grijze pakken wereld zitten, is er dus meteen ruis. Zij hebben andere referenties bij een grijs pak. Vervolgens vragen we mensen op de onstabiele fundamenten van hun bestaan pas op de plaats te maken. Dat weigeren ze. Logisch. We zeggen bijvoorbeeld steeds ‘Blijf Thuis’. Wat als men geen thuis heeft? Of slechts een huis waar men terecht kan om te slapen? Wat als men niet beschikt over airconditioning of ventilator om het aangenamer te maken? Of toegang tot het internet om zichzelf te vermaken?

Nog belangrijker om te onthouden, is dat communicatie niet alleen is wat men zegt. Het is ook wat men doet. Ik kan bijvoorbeeld in de media verschijnen en zeggen dat het goed is om gezond te eten maar als ik vervolgens gezien word terwijl ik junkfood in mijn mond stop als een Holle Bolle Gijs, dan is het gedaan. Wat ik doe, maakt meer impact dan wat ik zeg. Ik heb het dan over onze specifieke fase waarin wij ernaar streven gedragsverandering te bewerkstelligen. Het is juist dan extreem belangrijk om helder te communiceren zonder dat er ruis ontstaat. Wanneer er echter als ruis is bij de zender, zal de boodschap ruis bevatten en dus met ruis aankomen bij de ontvanger. Probleem alleen maar groter. Als we vervolgens ook niet zeggen wat we doen of doen wat we zeggen, is het hek van de dam.

Wat er dan ook zal gebeuren, is dat gaten in de communicatie (dus de ruis), zullen worden ingevuld door allerlei individuen. Juist die groep die dan op een slechter fundament een bestaan probeert op te bouwen, zal hier oor naar hebben. Het geeft hen namelijk allerlei redenen om hun achterdocht en weerstand in stand te houden. Het zorgt er ook voor dat zij niet in die huis-situatie hoeven te blijven. Wanneer we gaan proberen dit allemaal op te leggen met boetes en andere straffen zal de weerstand almaar groter worden en uiteindelijk kunnen leiden tot opstand. Dat willen we niet. Daarom is het zaak dat wij in Suriname zo snel als mogelijk de communicatie verbeteren. Tevens er ook voor zorgen dat we onze achterstand in levensstandaard inhalen zodat wij in de toekomst met gemak kunnen zeggen “Blijf Thuis!” en men wellicht zegt “Graag!”.

 

 

ISRI (De Ware Tijd, 19-12-2020)

Dat Mama Sranan alle respect verdient, staat als een paal boven water. Dat ze het niet krijgt idem, helaas. Zelf vind ik dat Mama Sranan een eigen rechtspersoon moet zijn. Dit zodat zij, via de monden van integere vertegenwoordigers, haarzelf kan beschermen tegen vervuiling. Het doet mij altijd pijn wanneer ik zie hoe achteloos wij in Suriname met onze bron van leven omgaan. Sommigen van ons zijn zelfs zo erg dat zij hun zakken vullen middels verkregen concessies en vergunningen waarmee zij onze aardmoeder systematisch martelen maar aan het einde van het jaar naar haar terugkeren en vragen om bescherming middels plengoffers, wasi’s en tapu’s gemaakt van materialen die we ook uit haar boezem scheuren.

Om Mama Sranan natuurrechten te kunnen geven, heb ik een aantal mensen gesproken. Velen stonden er positief tegenover maar er was eentje die zei: “Dat lijkt me een echte uitdaging!”. Ervan uitgaande dat deze persoon het had over de vermogende machten in ons land beaamde ik dat het inderdaad een strijd zou worden met de onverzadigbare geldzuchtigen. “Nee, nee!!”, lachte de persoon me uit. “Surinamers erkennen niet eens mensenrechten! Da wil je dat ze Mama Sranans rechten gaan erkennen?! Succes....”Oeps, dacht ik. Ja, dat is waar...Of ik mijn missie moet staken, weet ik nog niet.

Er zijn meerdere landen in de wereld en zelfs op ons continent die hun totale natuurlijke omgeving, of elementen daarvan, tot een rechtspersoon hebben gemaakt. Tja, een mooie droom is het wel. Hoe mooi zou het zijn als we in harmonie met onze natuur zouden kunnen leven? Voorlopig zal het niet gebeuren, besef ik. Ons land staat op het punt nog intensiever samen te gaan werken met enkele van de grootste vervuilers van de natuur. Sommigen zijn zelfs keiharde racisten die neerkijken op POC’s(people of color, red.). Toch gaan we ons handje aldaar ophouden. We nodigen ze ze zelfs uit in het hart van Mama Sranan zodat ze met hun hoogmoedige ogen laagdunkende blikken kunnen werpen ons land.

Dat van die mensenrechten is schrijnend. In een land waarvan alle inwoners voorouders hebben die in een ondergeschikte positie zaten, zou je denken dat mensenrechten en respect de meest belangrijkste waarden zouden zijn. Het is echter logischer dat het niet zo is. Wat we zelf hebben gekregen, nog steeds niet krijgen(daar sluiten we onze ogen voor!), en voorlopig nog niet zullen krijgen, kunnen we ook niet geven. Dat wat generaties geleden is geoogst, plukken we nu de vruchten van.

Als echte Koning Leopolds schreeuwen we om het doden van mensen om de meest achterlijke reden. Deze Belgische koning stond erom bekend dat hij arbeiders strafte door een hand van hun kinderen af te hakken. In Suriname kennen we genoeg voorbeelden van soortelijke wreedheden. Het was onze cultuur. Daarom bespotten we het concept van mensenrechten omdat het indruist tegen wat ons is bijgebleven via de genetische overlevering. Als gedehumaniseerde beesten spugen we op de mensenrechten omdat het ons in de weg staat te kunnen handelen volgens onze wilde, dierlijke emoties. Die werden immers wel erkend en hebben tot op de dag van vandaag standgehouden.

Nee, hoe graag ik het ook wil.. Wij, Surinamers zullen onze moeder nooit echt voor de volle honderd procent respecteren. Soms komen dat soort zaken tot uiting. Het is de manier waarop het universum zaken kenbaar maakt door ons een spiegel voor te houden. Ik doel natuurlijk op dat verhaal van die zeventienjarige jongen die zijn moeder met een ijzeren staaf heeft bewerkt. Dat is het mooiste gruwelijke symbool van deze tijd dat perfect illustreert hoe wij nu als bevolking met Mama Sranan omgaan en hint richting ons verleden en het aangeleerde gedrag. Of het ons wakkerschudt? Denk het niet. Die ijzeren staaf kunnen we immers gebruiken om naar olie te boren...

Het is de laatste column voor dit jaar. Bij deze wil ik u allen danken voor het lezen van Monsieur Jeanette, het geven van feedback, en voor het sterk zijn gedurende deze uitdagende periode.  Hoe het ons volgend jaar, en de jaren daarna, zal vergaan, ligt helemaal in onze handen. Houden we ze op? Of gaan we ze laten werken, aan onszelf en aan het herstellen en tot bloei brengen van Mama Sranan? Tan Bun!