WIRI (De Ware Tijd, 08-02-2020)

Wat een geluk dat we tegenwoordig zo vrij kunnen zijn met ons haar. Vroeger was dat anders. Het hebben van black hair in de witte wereld van de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw was echt een hel. Niet om het haar zelf maar omdat we woonden in een wereld waarin alles gericht was op het sluike Europese haar en op het krijgen van haar met diezelfde structuur. Wie een ‘trendy’ kapsel wilde, moest het eerst ontkroezen. Tegelijkertijd was ontkroezen van het haar iets dat alleen voor vrouwen was. Mannen moesten hun haren netjes ‘plat knippen’. Althans, zo werd mij geleerd. Het feit dat ik iets niet mocht, was al reden genoeg om mij eraan te storen en het juist wel te willen. Daarnaast is ons haar een belangrijk deel van onze indentiteit en dus een belangrijk aspect van hoe we ons presenteren aan de wereld. Wanneer daar iets aan schort, voelt het gewoon niet lekker.

Mannen zijn trouwens net zo ijdel zijn als vrouwen. Soms zijn ze zelfs langer met hun uiterlijk bezig dan vrouwen dat doen. Dat kan. A modo musu meki, toch? Dit heeft overigens niets met seksuele geaardheid te maken. IJdel zijn is gewoon een karakter eigenschap die elk mens kan bezitten. Ijdelheid is niet gekoppeld aan gender. Er zijn genoeg culturen waar de mannen meer tijd besteden aan hun prodo dan de vrouwen doen. En ja, daar zitten ook tribale culturen van onze gekleurde continenten tussen. Dat zeg ik omdat ik vaak genoeg hoor dat dit ‘witte dingen’ zijn. Dat is onzin. Ik merk trouwens steeds meer dat ik geen aansluiting vind in die Zwarte Bewustzijn of Zwart Ontwaken beweging. In mijn beleving is er niets veranderd en zijn de ideeen vaak net zo rechts als dat van de witte tegenhanger. Het enige nieuwe onder de zon is het donkere kleurtje. “Je bent zwart dus je moet niet in het witte hokje zitten. Kom in het zwarte hokje zitten!” Toen we verplicht werden in het zwarte hokje te zitten, waren we beledigd.

Beter zou zijn dat er iemand, just anyone, op was gestaan en had geschreeuwd: “Laten we allemaal gelijkwaardige mensen zijn, zoals het hoort!”. Nu zijn we aan het schreeuwen dat we net zo veel waarde willen als de witte mensen. Het lijkt er zelfs op dat wij hun systeem alleen fout vinden omdat het ons uitsluit. Dat het pas beter is wanneer ze ons erin betrekken. Dat hebben we ook bewezen. Was het niet zo dat, bij wijze van spreken, het eerste dat slaven deden, bij het verkrijgen van hun vrijheid, het kopen van een eigen slaaf was? Zegt dit ook niet dat wij dat systeem slechts verkeerd vonden omdat wij aan het verkeerde eind trokken? Of was het een impulsieve reactie? Misschien. Wel een begrijpelijke reactie. Is hetzelfde als toekijken hoe iemand een grote biefstuk eet terwijl jij een halve vlerk op je bord hebt. Als het geld komt, dan is men vaak geneigd die grote biefstuk te kopen. Zelf zou ik het echter alleen kopen als ik het zou lusten. Niet om te laten zien dat ik het nu ook kon. Het beste zou, denk ik, toch zijn om in te zien dat die halve vlerk net zo voedzaam is als die grote biefstuk en misschien wel gezonder.

Nu is ons geleerd dat biefstuk beter is, daar houden we aan vast en kijken daarbij neer op ons vlerkje. Ter illustratie: enkele maanden was de zwarte gemeenschap ook verontwaardigd over een reclame van de H&M waarbij een donker meisje met haar kroeze haartjes op de foto was gezet. Dat alle andere kindertjes ook met redelijk warrig haar waren vereeuwigd, het was een ‘right out of bed look’, zagen we niet. Het enige wat de zwarte gemeenschap zag was dat het zwarte meisje met haar ‘lelijke’ (maar natuurlijke kroeze) haren op de foto was gezet. De H&M, een ‘wit’ bedrijf, toonde eigenlijk meer liefde voor ons haar dan wijzelf. Onze reacties waren zo heftig! Geen van die wakkere zwarte mensen erbij stil stond dat zij dit arme kind de duisternis in dreven. Want wij vertelden haar dat haar haren lelijk waren. Gelukkig liep het met een sisser af.

Ons haar heeft duidelijk nog steeds veel voeten in de aarde. Dat merkte ik laatst ook toen ik een vriend vertelde dat ik het mijne ‘getemd’ had. Ik was er blij mee. Wat gel erin en het bleef de hele dag goed; belangrijk als men weleens voor een camera of groep staat. Ik hou van mijn multi-etniciteit maar het bijbehorende haar kan echt verschrikkelijk zijn. Nooit heb ik het idee gehad dat ik met behandeld haar minder zwart of witter was. Dat ging er niet in bij die vriend. Die vond dat ik dat niet had mogen doen omdat ‘wij hebben gestreden om ons haar natural te mogen dragen”. Jup, dat was een mooie strijd. Goed gedaan ook! Maar ik ben in eerste instantie een vrij individu. Niet slechts een huidskleur die zich moet houden aan de geldende conditioneringen. Die zijn dan beter omdat ze zwart zijn in plaats van wit? Ik schudde mijn hoofd. “Of wil je wit zijn?!”. Nu zakten mijn schouders. Die eeuwige conclusie dat iemand die ‘niet-zwarte’ dingen doet, wit wilt zijn. Gelul! Ik wist niet zo goed meer of ik keihard moest lachen of boos moest worden. Ik besloot te lachen en enorm blij te zijn dat ouder worden, waar ik eerst bang voor was, niet alleen met gebreken komt maar ook met een flinke dosis “Whatever, als m’n haar maar goed zit..!”