Recentelijk zag ik een mooie tekst voorbij komen. “Ik kom uit een tijd dat ‘zwart’ zijn als een beperking gezien werd. I am still healing from that.” Deze tekst raakte mij enorm omdat het de keiharde waarheid is. Ondanks alle schakeringen van kleur, lichtbruin tot blauwzwart, zijn we allemaal ‘zwart’ geweest in de ogen van de niet-zwarten. Ik dacht terug aan de dag dat Barack Obama president van de Verenigde Staten werd. Op dat moment woonde ik in Nederland en het was zo een historische gebeurtenis dat de laatste telling van de stemmen op TV werd uitgezonden. Meerdere horecagelegenheden profiteerden hiervan. Zo ook de discotheek waar ik destijds werkzaam was. Samen met alle collega’s keken we gespannen naar het grote scherm dat speciaal voor de gelegenheid opgehangen was. Alle gekleurden waren stil maar vol van emotie. De witte Hollanders leefden mee, vonden het een mooi moment maar de spanning waar wij, niet-witten, in zaten, bevatten ze niet. Op het moment dat de uitslag bekend werd gemaakt, werd er gejuichd. Samen. Zowel de gekleurde als de witte Nederlanders waren extreem blij met deze uitslag.
Maar wij, wij bruinen, wij vielen elkaar in de
armen. Wij huilden. Wij dansten. Wij zuchtten van extreme opluchting. Op dat
moment waren wij verenigd ondanks onze verschillende tinten die
normaalgesproken wel degelijk een rol spelen. Ik besef mij nu dat witte mensen
dat gevoel echt nooit zullen begrijpen. Ze zullen nooit snappen dat de wereld
die hun voorouders voor ons hebben achtergelaten, en waar zij nu nog steeds
voordeel uit halen, een giftige is. Dat veel zaken niet vanzelfsprekend zijn
voor ons die een kleurtje hebben. Op het moment dat wij een plek uitzoeken waar
wij vakantie willen vieren, wij moeten onderzoeken of het ‘veilig’ is voor
‘ons’. Ze snappen niet dat wij tien keer harder moeten werken om hetzelfde te
kunnen bereiken omdat wij eerst tegen vooroordelen in moeten gaan alvorens wij
kunnen worden beoordeeld op ons innerlijk of ons werk. Afro-Surinaams,
Afro-Nederlands, Afro-Amerikaans, allemaal bevinden wij ons vaak genoeg in een
lastige positie waarbij er van ons verwacht wordt dat we, net zoals vroeger,
alles slikken dat er over ons heen gegooid wordt. Dat we niet gevoelig mogen
zijn voor stomme generaliserende grapjes.
Soms vraag ik me af wat er zou zijn gebeurt
als Obama destijds geen president was geworden. Waarschijnlijk had het zwarte
bewustzijn die dag een enorme domper gehad. Een enorme teleurstelling. Het
gevoel van “Shit, alweer pissen we naast de pot!” Zelf zou ik waarschijnlijk in
tranen zijn uitgebarsten. Ik weet nog dat ik de hele tijd dacht aan mijn
Creoolse oma. Ik zie haar zitten op het terras, voor zich uitstarend. Soms werd
ze ineens treurig en begon dan zachtjes te huilen. “A blaka buba...” zei ze dan
alleen maar. Af en toe vertelde ze over de verhalen van die ze had gehoord van
haar moeder, mijn overgrootmoeder. Meestal kwamen haar tranen door een oude
‘black movie’ waarin de gruwel van de rasenscheiding werd getoond. Ook al ging
het dan vaak om de situatie in Amerika, was het toch een pijn die zij ook
voelde. Een pijn die ik ook voelde en soms nog steeds voel. Mijn oma heeft de verkiezing van Obama niet
mee mogen maken. Ik had het haar gegund dat ook zij kon helen van de
collectieve pijn. Zij heeft het wel door mijn ogen gezien. Het was ook net
alsof zij samen met mij juichte en die zucht van opluchting kwam ook vanuit
haar ziel.
Recentelijk kwam ik op het internet oude
geluidsopnames uit Amerika tegen. Ex-slaven werden geinterviewd en deelden hun
ervaring. Dat ze altijd moesten buigen omdat ze witte mensen niet in de ogen
mochten aankijken, op blote voeten moesten lopen en werden gezien als vee. Die
terneergeslagenheid, die gebroken trots, de wanhoop. Het is te horen in de
stemmen van deze personen die pas aan het einde van hun leven even mens mochten
zijn. Bizar vond ik dat omdat het bewijst dat het echt niet zo lang geleden was
dat zwart zijn hetzelfde was als slaaf zijn. Niet zo gek dat de
achter-kleinkinderen nog steeds aan het genezen is. Zwart zijn is niet langer
een beperking maar het is wel een enorme uitdaging!
Geen opmerkingen:
Een reactie posten