DRESI ( De Ware Tijd, 16-11-2019)

Wel drie gemiste oproepen bleek ik te hebben bij het controleren van mijn telefoon. Ze waren allemaal van dezelfde persoon. Het was Rakesh, een kennis van mij. “Ik moet me laten testen. Wil je me alsjeblieft brengen?”. Hij klonk licht paniekerig. Nadat ik hem had gekalmeerd, gaf ik aan dat testen altijd goed was maar vroeg de getrouwde Rakesh toch waar deze dringende noodzaak vandaan kwam. Had hij een slippertje gemaakt buiten zijn huwelijk om? Was het met een man of een vrouw? Was het langer dan drie maanden geleden of nog recent? Het bleek niks van dat alles te zijn. Rakesh was op straat aangesproken door een  ‘natuurdokter’.

Op basis van een zeer grondige visuele screening had deze ‘natuurdokter’ een diagnose gesteld. Erg knap vond ik dat. “Ja, je ogen zijn rood, je buik is dik, je gezicht is opgezwollen. Je hebt HIV in een ver stadium. Maar, geen paniek, ik heb medicatie voor je!”, had hij gezegd en Rakesh een flesje voorgehouden. Geschrokken vroeg ik of hij het flesje had aangenomen of, erger nog, had opgedronken. Hij ontkende omdat hij ‘toch wel’ had getwijfeld aan de kundigheid van de man. Tevens wist hij van zichzelf dat hij niet was uitgelopen en dat zijn bolle uiterlijk voornamelijk kwam door zijn alcoholmisbruik. “Ik ben alcoholverslaafd maar doe geen gekke dingen.”

Ook al sprak de man onzin kon het geen kwaad om het zekere voor het onzekere te nemen en raadde ik hem aan toch te gaan testen. Zeker omdat er ook een alcoholverslaving in het spel was die misschien wel invloed op het geheugen kan hebben gehad.  Of dat er speciale diensten zijn verleend met als doel aan alcohol te komen. Eerder in dezelfde week had ik ook al zo een verhaal gehoord. De werkster van een vriendin had haar dochter verloren aan HIV. Integenstelling tot Rakesh had zij wel haar vertrouwen gesteld in een ‘natuurdokter’. Om nog sneller te genezen, was ze ook nog bij een christelijke gemeente gegaan. Helaas! Ze was niet genezen maar sneller de dood ingejaagd.

Recentelijk las ik in de lokale media dat de ontwikkelingen op het gebied van HIV weer zorgelijk zijn. In de internationale media las ik twee zaken. Het ene was dat de eerste mens was genezen door medicatie. Het tweede was dat het virus zich inmiddels aan het muteren was naar een resistente versie. Enerzijds hoopvol, anderzijds zorgelijk. De WHO heeft 90-90-90 doelen gesteld die dienen als leidraad voor de aanpak van deze sexueel overdraagbare aandoening. 90-90-90 houdt in dat negentig procent van de mensen die leeft met HIV op de hoogte is van hun status waarbij van die negentig procent weer hetzelfde percentage direct met HIV-remmers start met als uiteindelijko doel dat daar weer negentig procent van zodanig op de medicatie blijft dat het virus ondetecteerbaar wordt in het lichaam.

Ons land heeft zich hieraan gecommiteerd. Mijns inziens zijn we echter gedoemd te falen. Waarom denk ik dat? Nou, wat ik hierboven heb omschreven, is een van de belangrijkste redenen. De twee uitersten van spirituele en religieuze beleving in Suriname vormen een obstakel omdat de een neppe medicijnen aanbiedt en de ander prefereert gebedsgenezing en verwerpt effectieve HIV-remmers. Ik vind dat beide zaken strafbaar dienen te zijn omdat men ongefundeerd de plaats inneemt van een medische professional. Op mijn vraag wat ertegen gedaan kan worden, antwoordde de politie: “Niets. Men is vrij om aan te schaffen wat er aangeboden wordt.” Op mijn vraag of dit niet anders zat omdat mensen eigenlijk de dood in werden gejaagd, kreeg ik geen respons.

Er zijn nog meer redenen waarom ik denk dat Suriname kan falen in het behalen van de 90-90-90-doelen. De stigmatisering bij gezondheidsinstellingen van bepaalde doelgroepen is er een van. Er is altijd gesproken over commerciele sexwerkers, transgender personen en mannen die sex hebben met mannen. Let op: er staat niet homoseksuelen maar ‘mannen die sex hebben met mannen’ omdat het blijkt dat sommige mannen om verschillende redenen, financieel of stiekem genot, soms of regelmatig een uitstapje maken naar een bananenplantage. Afkeurende blikken en veroordelende opmerkingen van gezondheidswerkers, die hun voornamelijk religieuze overtuigingen op ongepaste wijze laten meespelen in het werk, zorgen ervoor dat deze groepen wegblijven.

Men is dus niet objectief bij het aanbieden van zorg en dat werkt averechts. Er is ook een vergeten risicogroep, de gedetineerden. Omdat men ontkent dat er seksuele activiteit plaatsvindt in de gevangenis zijn er bijna geen voorbehoedsmiddelen beschikbaar. Dit maakt dat de mannen onderling op onveilige wijze elkaar troost bieden met als mogelijk resultaat  dat zij extra ‘kadootjes’ meebrengen bij terugkeer naar hun familie en dus de gemeenschap. Ik heb me laten vertellen dat deze ‘bij gebrek aan vrouwen’-relaties tussen mannen ook voorkomen op vissersboten. Ooit wilde ik een keer meevaren om een reportage te schrijven. Men had me uitgelachen. “Niet voor jou. Jij? Twee weken tussen die mannen op zee? Zonder vrouwen? Ze zullen je verkrachten!” Mijn interesse in het onderwerp was meteen verwaterd.

De meest kwetsbare groep blijven jongeren. Zolang zij niet vrij kunnen praten over sex en seksualiteit zal onwetendheid prevaleren. Aan de vele filmpjes zien we dat zij goede desk research hebben verricht. De fantasie van het internet brengen zij tot leven zonder gedegen bescherming en kennis. Met alle gevolgen van dien. De economische situatie van het land maakt het er niet beter op. Jongeren, zowel meisjes als jongens, zijn daardoor vatbaarder voor financiele giften die groter worden wanneer men voorbehoedsmiddelen weglaat. Idem sommige alleenstaande moeders die er veel voor over hebben om hun kroost te eten te kunnen geven. Als de koersen en dus de prijzen stijgen, de lonen hetzelfde blijven en die derde bijbaan niet meer voldoende blijkt, zal men toch op een andere manier aan inkomsten moeten komen.

Ja, het is erg zorgelijk. Zolang wij als land aan onze achterhaalde denkwijze vasthouden, blijven we allemaal risico lopen en halen we 90-90-90 niet. HIV stigmatiseert niet, waarom wij wel? Dit is echt niet een probleem van alleen de risicogroepen maar van de hele gemeenschap, besef dat...